Uçak yolculuğu Dünya’nın istatistiksel olarak en güvenli ulaşım çeşidi olsada uçak korkusu olanların bu istatistikleri pek de önemsemediği aşikar. Özellikle türbülans anlarında bu rakamların o kişi için pek de bir anlamı kalmıyor.

Karşınızda ciddi bir uçak korkusu problemi yaşayan ancak an itibariyle bu problemini en aza indirmiş biri duruyor. Bu korkuyu nasıl yendiğimle ilgili  kapsamlı bir başka yazı olacak. Bu yazıda işin uzmanına danışmak istedim . Türbülansın ne olduğunu, bu anlardaki en güvenli davranışlarımızı öğrenirsek yolculuklarımızda daha rahat edeceğimizi düşünüyorum.

Sencer G. yaklaşık 5 yıldır özel bir havayolu şirketinde pilotluk yapıyor. Kendisine hem pilotluk eğitimi üzerine hem de türbülans üzerine bir kaç soru yönelttim. Pilotluk üzerine yaptığımız söyleşi de yakında blogda olacak.

IMG_7558Şu ekranda gördüğünüz sarı ve kırmızı alanlar varya onlar hep türbülans:)

 

Merhaba Sencer. İlk sorum şu türbülansı bize bi açıklayabilir misin lütfen:)

Selamlar

Tabi açıklayayım:) Öncelikle türbülans en kaba tanımıyla düzensiz hava akımı anlamına gelmektedir. Yani havanın dikey ya da yatay yönlerde bir takım sebeplerden ötürü düzensiz akışı ya da ani yön değiştirmesidir. Kabaca derede ya da ırmakta yüzmek gibi düşünülebilir. Halk arasında hava boşluğu olarak tabir edilen olay aslında fizik kurallarına göre mümkün değildir:)

Gelelim türbülansın sebeplerine. Bunları tanımlamak içinde türbülans çeşitlerini gözden geçirelim.

  • Kanat Ucu Türbülansı–> Uçakların aerodinamisinden ötürü uçarken arkasında oluşturdukları türbülans çeşitidir. Bu türbülans uçak ne kadar büyük ve ne kadar yavaşsa (iniş için havaalanı civarlarında) o kadar etkilidir. Bundan kaçınmak için uçaklar arası bulunduğunuz hava sahasına göre hava trafik kontroleri ve pilotlar tarafından mesafe ya da zamanlama olarak ayrım sağlanır.

kanat ucu

kanat ucu

 

 

  • Dağ Dalgası Türbülansı–> Şiddetli ve yüksek süratlerde rüzgarın dağ,tepe gibi coğrafik yapılara çarparak yön değiştirmesinden ötürü oluşan düzensiz hava akımlarıdır. Kaçınmak için bir sonraki türbalans çeşitlerinde uyguladığımız önlemleri uygularız.

3

 

 

  • Açık Hava Türbülansı–> Özellikle yüksek irtifalarda ve dünyanın etrafında sürekli esen süratleri en az 150km/saat olan jetstream adı verilen rüzgarlar bulunmaktadır. Bu rüzgarların yönü ve şiddeti ani olarak değişim gösterebilmektedir ve içlerinde nem bulunmadığı için uçakta bulunan hava radarında gözükmemektedir. Bu rüzgarlar dünyanın etrafında batıdan doğuya yılboyunca sürekli olarak eserler. Hani şu batıdan doğuya uçuşların genellikle daha kısa sürmesinin sebebi de bu rüzgarlar oluyor. Bu sebepten ötürü Amerika ‘dan dönüşler daha kısa sürmekte:)

açık hava türbülansı

 

  •  Taşınım Türbülansı–>Temel fizik kurallarına göre ısınan hava yükselir ve ne kadar çok ısınırsa o kadar hızlı yükselir:) ve bu yükselme sırasında içinde bulunan nem de yoğunlaşarak bulut oluşumuna sebep olur. Bu yükselen hava atmosferde ‘tropopause’ adı verilen katmana çarpınca yatay yönde haraketine devam eder ve aynı durumdaki başka bir hava akımıyla çarpışınca da bu sefer aşağıya doğru bir hava akımı oluşturur. Bu sebeplerden ötürü uçuşumuz sırasında yükselen havaya ya da alçalan havaya denk gelirsek ani irtifa kaybetme gibi (genellikle yolcular tarafından düşüyormuşuz gibi hissedilen hadise:)) durumlarla karşılaşırız. Bu tip türbülans içinde nem barındırdığı için nemin yoğunluğuna göre uçakta bulunan hava radarı tarafından görülmektedir.

taşınım

 

Bildiğim kadarıyla türbülanslardan tamamen kaçınmak söz konusu değil. Pilotlar olarak bu konudaki önlemleriniz neler?

Öncelikle kimse bile bile böyle bir durumun içine girmek istemez ve havacılıkta herşey daha uçuşa başlamadan önce planlama aşamasında gözönüne alınır. Bu nedenle uçuştan en az 1-2 saat önce alana giderek, o günkü uçuş için kalkış,varış, yol boyu varış ve yedek meydanları , ayrıca rota boyunca olan hava tahminlerini inceleriz. Eğer limit dışı bir durum söz konusu ise uçuş erteleme ya da uçuşun iptali yoluna gidilir.

Bunları inceledik sorun olmadığına karar verdik ve uçuşa geçtik diyelim. Uçuş esnasında eğer taşınım yoluyla yani hava radarında gözüken bir türbülans ile karşılaşma durumunda hava trafik kontrolorü ile koordineli olarak etrafında dolaşmak üzere yön değiştirme yoluna gidilir. Yani kaçınma yapılır:) Dediğim gibi kimse bile bile bu duruma girmek istemez. Almanların dediği gibi İyi pilot başını derde sokmayandır:)

Ancak hava radarında gözükmeyen açık hava veya dağ dalgası gibi bir türbülansın içine girilmesi durumunda uçağın yavaşlatılması ya da irtifa değiştirmek gibi önlemler uygulanabilir.

Bunun yanında bulunduğumuz hava sahasında uçaklar şiddetli bir hava olayı ile karşılaştıklarında o an bulundukları irtifa ve konum bilgisi ile telsizden PİREP yani pilot raporu yayınlarlar . Bu sayede o ratayı kullanıyorsak kaçınma yapabiliriz ve yine ek olarak hava trafik kontrolorleri de sorumlu oldukları hava sahalarında aynı raporları kayıt etmek ve ilgili uçakları bilgilendirmekle yükümlüdürler.

Genel olarak hava olaylarını ani değişiklikler gösterebildikleri için, sürekli olarak uçuş öncesi ve sırasında gerek kokpit ekipleri gerekse hava trafik kontrolörleri tarafından görsel ve bir takım ekipmanlar tarafından gözlem altındadır.

 

Peki biz yolcuların türbülans esnasında güvenli bir uçuş için yapması gerekenler neler. Bize tavsiyelerin neler olur?

Bu gibi durumlar söz konusu olduğunda ya da olmadığında da yolculara düşen kendi güvenlikleri ve sağlıkları için türbülans olsun olmasın pilotların da yaptıkları gibi oturdukları sürece kemerlerini bağlı tutmaları ve kabinden ya da kokpitten gelen talimatlara uymalarıdır. O an yerlerinde değillerse yerlerine geri dönmeleri ve yine kemerlerini bağlamalarıdır. Unutulmamalıdır ki uçus esnasında kabin ekibi arkadaşlarımızın ya da bizlerin yolculara söyledikleri herşey bir kurala bağlıdır ve hepsinin bir sebebi bulunmaktadır!

Unutulmaması gereken bir konu bizler de sizler gibi aynı ucağın içerisindeyiz. Bu yüzden sizleri mağdur eden bir durum aynı şekilde bizim içinde mağduriyet yaratmaktadır. Ne olursa olsun kabin ve kokpit tüm ekip olarak ilk ve en öncelikli sorumluluğumuz uçuş yani hepimizin güvenliğidir.

Herkese güvenli uçuşlar diliyorum.

Capture

 

Sencer’e tüm sorularımı yanıtladığı için çok teşekkür ediyorum.

nextdestination.net okuyucuları olarak artık bu konuda bilinçlendiğimizi göre hava boşluğu gibi terimler kullanmıyoruz:) Herkese güvenli uçuşlar, bol seyahatler diliyorum.

 

Not: Türbülans çeşitlerini açıklarken kullanılan görseller internetten alınmıştır.

 

 

 

 

1 Comment