Başlamadan gelen not Fas ile ilgili pratik bilgiler, ulaşım detayları, maaliyetler gibi diğer konu başlıkları için tıklayın.

 

 

Kazablanka’dan kiraladığımız araba ile Fes’e doğru yol alıyoruz. Bu güzergahtaki yollar oldukça rahat. Otobandan ilerliyoruz ve yol toplam 3,5  saat sürüyor. Fes’e girişimiz yeni şehir tarafından  oluyor. Burası beklentimizden oldukça farklı. Uzun ve geniş bir cadde ve ortasında bol ağaçlı yürüme yolu, yol boyunca sıralanmış dükkanlar,oldukça tanıdık kocaman bir alışveriş merkezi. Akşam saatlerinde vardığımız halde yollar oldukça canlı. Bir çok insan yürüyüş yapmak için kendini bu caddeye atmış. Oldukça modern bir şehir görüntüsü var. İnternette resimlerde gördüğüm o daracık sokaklar ve kalabalıkdan eser yok. Bunun için Medina denilen surların içine ilerlememiz gerekecek.

20171022_122619

Navigasyonun tarifi ile riyadımıza yaklaşmaya başlıyoruz. Riyadımızın adı Riad Damia ,Medina duvarlarının hemen yakınında yol alıyor . Bu nedenle rahat bulacağımızı umuyoruz. Geniş bir yoldan girerek ilerliyoruz. Henüz yeni girdiğimiz bu yoldan ilerlerken bir anda yol iyice daralmaya başlıyor. Elimizdeki telefonun tarifine göre sola dönmemiz gerekiyor ancak yol iyice daralıp bir çok sola dönülecek yollar çıkıyor acaba hangisi diye konumdan anlamaya çalışıyoruz. Sola döndüğümüzde bir 15-20 metre ilerleyince buranın doğru yol olmadığını anlıyoruz zira arabamız Hyundai i10 ve küçücük aracımızın bu yoldan geçmesine imkan yok. Bu esnada geride kalan nispeten geniş alan aklıma geliyor. Geri geri gelip buradan arabayı döndürmeye çalışıyorum.İşte bu noktada o alanın otopark olarak işletildiğini(üç arabanın yanyana geçebileceği bir genişlikten bahsediyorum) çevremizi saran insanlardan anlıyoruz. Biz arabayı döndürmeye çalışırken 3-5 kişi aynı anda yardım ediyor ya da ediyormuş gibi yapıyor diyelim.

 

Neyse geldiğimiz yoldan geri dönüp bu sefer köşesinde binanının girişinde yer alan otopark tabelasından sağa dönüyoruz ve çıkmaz bir sokağın sonuna kadar ilerliyoruz. Bu sefer doğru yolda olmalıyız. Solda cep telefonuyla ilgilenen bir genç oturuyor ona riyadımızın yerini soruyoruz hemen sağınızda diyor ve bizim gerek yok dememize kalmadan fırlıyor görevliyi çağırmaya . Bu esnada biri camı yumruklamaya başlıyor. Şu geride kalan otoparktaki çocuklardan biri peşimize takılmış. Bizi geri dödürmeye çalışıyor,yanlış yere gelmişiz:) burada kalacak yer ve yol yokmuş:)

 

Bu esnada riyad görevlisi yanımıza geliyor ve hoşgeldiniz diyor. Camımızdan ayrılmayan çocuğu dakikalarca gönderemiyor. Yardım ettiğini iddaa edip para istiyor. Asıl yardımcı olan genç ise ‘Hoşgeldiniz’ diyip geri oturuyor yerine. Teşekkürümüz ve gülümsememiz yetiyor ona. Maalesef bu ülkede iki ayrı uçurum var bu konuda. Bu esnada görevli ısrarcı gençten kararlı tavrıyla kurtuluyor. Arabamızı iyice duvar dibine kadar yaklaştırıp parkediyoruz, bavulları alıp riyada geçiyoruz.

 

Riyada adım attığımızda büyüleniyoruz. Açıkçası bu riyad Fes şehrindeki en pahalı olanlardan biri idi. Ancak bir kampanyaya denk gelip 2 yataklı en küçük odasında üçte bir fiyatı yakalayınca tutmak istedim. 2 gece için kahvaltı dahil 125€ (570 TL-kur farkı artık günler mertebesinde kendini hissettirdiğinden TL fiyatını belirtmek istedim)ödedik. Bizim genel konaklama ortalamamıza göre yüksek bir fiyattı ancak yinede tutmak istedim.

 

22709182_1979012645708235_8759595146040836096_n(1)

20171021_131743

20171021_131752

20171021_131802

20171021_131825

Riyad görevlimiz bizi lobide dinleneceğimiz alana yönlendirdi ve hemen buraya özgü yeşil çayı hazırlamaya gitti. Fas ‘ta bu yeşil çay ve sunumu oldukça önemli. Hatta videosunu şu linke ekledim. Gittiğimiz hemen hemen her yerde bu çay ve yanınında minik kurabiyeler ikram ediliyordu. Biz çok sevdik ve her ikram edildiğinde ve fırsat bulduğumuz her ortamda bol bol içtik. Yalnız çay bol şekerli servis ediliyor. Şeker istemediğinizi muhakkak belirtmelisiniz.

 

Riyadımızdan ertesi gün için profosyonel bir rehber ayarladık. Yaklaşık 3,5 saat sürecek bu tur için 25€ ödedik. Bizim Fes şehrinde sadece bir günümüz olduğundan rehberle gezmeyi istedik. Vaktiniz biraz daha fazla ise kendinizde gezebilirsiniz. Tercih sizin. Ayrıca sadece yol konusunda yardımcı olabilecek kişilerle de çok daha ucuz bir fiyata anlaşabilirsiniz. Bu konuda konakladığınız yerden yardım alabilirsiniz.

 

Rehberide ayarladıktan sonra aç olmadığımızdan dinlenmek için odamıza geçtik.Riyaddaki ortak kullanım alanları ve odalar oldukça temizdi. Yalnız odamız çok küçüktü, iki yataklı odada yatakların yanyana olacağını düşünüyordum ancak bu konuda da hayal kırıklığına uğradım. Zira yataklar ince uzun duvar kenarına ardı ardına yerleştirilmişti.

20171020_230213

 

Daha büyük bir odalarının olup olmadığını sordum.O akşam riyadın tüm odaları dolu olduğundan yardımcı olamadılar ancak ertesi günün akşamı suitlerinde aynı ücrete konakladık:) inanılmaz geniş bir daire idi.İstanbul da ki dairemizden daha büyüktü:)

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

 

Bu riyad aslında 3 eşli zengin bir kişiye aitmiş, uzun yıllar burada yaşamışlar daha sonra ise riyadın yeni sahibine satılmış.

Sabah erkenden kahvaltıya inip Fas kahvaltısı ile tanıştık. Tatlı ile aranız yoksa kahvaltı işi biraz zor olacak çünkü buradaki kahvaltılarda bol şeker esas. Bizim gözleme benzeri bir hamur işi(tek tuzlu olan şey:)) ve ekmek, yanında bol meyve, meyveli yoğurt,reçel çeşitleri, kek gibi şeker temalı ürünlerden oluşuyor. Neyseki  üçgen peynir ve yumurtayıda kahvaltı menümüze ekleyebildik.

20171021_120813

Hazır bu kadar şekeri bünyeye almışken güne ve bol bol yürümeye hazırdık.Rehberimizle riyadda buluşacaktık. Bu esnada biraz vaktimiz varken riyadın terasına çıkıp Fes manzarısını izledik. Rehberimiz gelince turun başlayacağı yere gittik ve burada Singapur ‘lu bir çift bize dahil oldu ,tura başladık.

20171021_142054

 

Fes de yaptığımız en doğru hareketlerden birinin kesinlikle lokal bir rehber ile şehri keşfetmek oldu. Çünkü o kadar farklı bir noktadan başlayarak şehri geziyorduk ki neredeyse hiç bir turiste denk gelmedik. Aşağıda da maddeler halinde bahsedeceğim görülmesi gereken en turistlik noktalar bizim turumuzun sonlarına denk geliyordu ve bu yerleri kendimizde keşfedebileceğimiz yerlerdi. Turun başında rehberimiz Fes’in bu zamana kadar gördüğümüz en enteresan yerlerden biri olacağını ve yüzlerce yıl geride yaşanıyormuş gibi  bir hayata ışınlanacağımızı söyledi. İnsanların yaşadıkları evlerin detaylarından, tarih boyunca süregelen değişime, alışveriş yapılan meşhur yerlere, ekmek fırınlarından, argan yağı üretim yerlerine kadar o kadar farklı ortamlara girdik ki, günlük hayatın akışının içine ışınlamıştı bizi resmen.

Rehberimizin bilgilerini ekliyorum, ingilizcesi oldukça iyi. Kesinlikle tercih edebilirsiniz.

Mr.Skali Moular Drıss, yani İdris Bey:)

tel:00212634582274

e-mail: s_moulaydriss@yahoo.fr

 

REHBERİMİZ iDRİS

 OLYMPUS DIGITAL CAMERA

 

Öncelikle Fes şehrindeki en büyük saraylardan ve geniş riyadlardan birini, akabinde argan yağının üretim süreçlerini kısaca görebileceğimiz bir atölyeyi ziyaret ettik.

 

20171021_115002

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

 

İstanbul da halen her yerde geçerli mi bilmiyorum ama benim şu an yaşadığım mahallemde özellikle cenaze, düğün gibi zamanlarda hazırlanan börekler mahalle fırınına götürülüp pişiriliyor. Fes şehrinde günlük ekmek konusuda halen bu şekilde yürüyor. Bir çok aile kendi ekmeğini yapıp üzerine bir işaret ekleyip , fırına pişirmeye getiriyor. Yol boyunca hem pastanelerden hem de fırınlardan inanılmaz güzen kokular yükseliyordu.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Özellikle buradaki halkın geçim kaynakları konusunda bol bilgi edindik diyebilirim. Fes dokumacılıkla ünlü,bu nedenle  dokumacılık atölyelerini de gezdik. Ayrıca Fes şehrini gezerken bir çok binada inanılmaz güzel dokuda tahta işlemelere denk geleceksiniz. Bu zanaat halen Fes de oldukça yaygın. Atölyeyi gezerken nasıl bir emek sarfettiklerini çok daha iyi anlıyorsunuz.

Capture

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

 

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

 

Fes Görülmesi Gereken Yerler

 El Attarine Medresesi

Fes şehri medreseleriyle ünlü. Şehirde 12 civarı medrese bulunuyor. Aslen  Ebu Inaniye Medresesi daha meşhur. Ancak gerek görsellik gerekse orjinallik olarak bu medreseyi listeye almanız gerekli. Hatta bence şehirde az vaktiniz var ise hakkınızı Attarine Medresesi’nden yana kullanın.

Giriş: 20 Dirhem

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

 

Ebu Inaniye Medresesi

Bu medrese 1351-1356 yıllarında Ebu İnan Faris tarafından yaptırılmış. Dikdörtgen şeklindeki yapının üst katları öğrencilerin kaldıkları odalardan oluşuyor. Merkezde abdest almak için bir alan bulunuyor. Ayrıca bir köşesi ise ibadete açık bir alandan oluşuyor. Bu medrese Attarine Medresesi’ne göre çok daha geniş. Bulunduğumuz dönemde  Mevlevilik üzerine yapılacak bir gösteriye ev sahipliği yapıyordu. Bu nedenle avlusu malzemeler ile doluydu.

Giriş: 20 Dirhem

 

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

 

Kairaounie Üniversitesi ve Cami

Burası 20.000 kişilik kapasitesi ile Afrika’nın en büyük cami ve Dünya’nın ilk üniversitesi olarak tanınıyor.Benim Fes şehrinde görmek için heyecan duyduğum en önemli yerlerden biriydi. Gelin görün ki içine giremedim. Şöyle bir kapıdan kafamı uzatıp bir kaç resim çektim. Bu genel bir kural mı bilmiyorum ancak maalesef bizim bulunduğumuz gün ibadet dışında avluya girişin yasak olduğu söylendi bu nedenle sadece kapıdan bakabildik. Eğer müslümansanız ibadet için girişinize izin veriliyor ve bu noktada sadece erkekler giriş yapabilyor. İbadet dışında girişlerin niçin yasak olduğunu ise anlayamadık.  Yani bir bayan olarak buraya girişiniz mümkün olmuyordu. Bir takım insanlar Allah’ın evi olan yere kimin girip giremeyeceğine karar verebiliyor arkadaşlar.

Fas seyahatimiz boyunca bizi en çok üzen konu kesinlikle toplumda kadının yeri oldu. Ya da kadının herhangi bir yeri olmaması mı desem bilemiyorum.

 

Capture

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

 

Capture

 

 

Tabakhaneler

Burası adını yıllardır acele edenler için andığımız ancak bugüne kadar nasıl bir yer oldugunu bilmediğimiz tabakhane. Fes’te deri tabaklanması eskisinden biraz farklı da olsa halen yapılmaya devam ediliyor. Daha önce deri tabaklamada o donemde kimyasal olmadığı için hayvan dışkısı kullanılırmış.Dışkının taze olması derinin yumuşak,kıl köklerinden arınmış, gözenkleri açık,ince ve homojen olmasını sağlarmış. Bu nedenle tabakhaneye yakın oturanlar ellerinde maşrapalarla kosarak tabakhaneye dışkı(bok demiyordu:)) taşırlarmış. Kullandığımız deyimin artık daha anlamlı olduğunu düşünüyorum:)

Şehirde 3 tabakhane var. Bunların en büyüğü Chouara tabakhanesi . Bizim ziyaret ettiğimiz tabakhane ise Sidi Moussia idi.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

 

Bab Bou Jeloud

Nam-ı diğer mavi kapı eski şehrin ana giriş kapısı olarak kullanıyor. 1913 yılında inşa edilmiş. Burası turistlerin çoğunlukla şehri keşfe başladığı ilk nokta. Bizim turumuzda ise son nokta oluyor. Bu bölge oldukça turistlik , bu civarda Clock Cafe gibi ünlü kafeler ve bir çok restoran bulunuyor.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

 

Dar Batha Müzesi

Fes şehrinde rehberden ayrıldıktan sonra yolumuzu bu müzeye düşürdük. Burası Berberi Kültürü ile ilgili bilgi alabileceğiniz oldukça küçük bir müze. Beklentiniz düşük olsun. Ancak zamanınız varsa kesinlikle uğrayın. Hızlıca gezmeniz yarım saatinizi almayacaktır. Ancak biz biraz daha uzun kaldık. Her ne kadar içerik olarak bizi tatmin etmediysede tüm gün boyunca inanılmaz bir kalabalıkla boğuşan bünyelerimize müzenin ferahlığı çok iyi geldi. Ağaçlarla dolu geniş avlusu ve  sadece kuş seslerinin olduğu bahçesi inanılmaz dinlendirici oldu.

Giriş:10 Dirhem

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Buradan sonraki durağımız biraz şehirde yürüyüp(az yürümüşüz gibi) riyadımıza dönmek oluyor. Riyadı bulmak yine çok kolay olmuyor ancak bir gün önceye göre nispeten daha başarılı olduğumuzu söyleyebilirim. Akşam ise sabahtan sipariş verdiğimiz tajinimizi yedik. Fas seyahati boyunca bu yemek baş tacımız oldu resmen. Bu tajinde hurma bolca kullanılmıştı ve inanılmaz lezzetliydi.

20171021_214128

 

Fes hayatım boyunca unutmayacağım bir şehir oldu. Bulunduğum en inanılmaz ortamlardan biriydi.

Yaklaşık 340.000 insanın yaşadığı, 9000 sokaktan oluşan, 10.000 üzerinden dükkanın bulunduğu devasa bir labirentten bahsediyoruz. Dünya’nın en büyük trafiğe kapalı alanı olarak geçiyor Fes-el Bali yani Fes’in Medina’sı.

Bazı evlere açılan sokaklar sadece insanın geçebileceği genişlikte. Bu sokaklarda inanılmaz bir ticaret dönüyor. Koyun kellesinden, tavuklara, ilaçtan,sebzeye aklınıza gelebilecek ne varsa yanyana bu dükkanlarda sıralanmış durumda. Etler tezgahlara serilmiş, hayvan kol bacakları nispeten küçük sokak arası tezgahlarda,bir yanda elindeki patikleri satmaya çalışan kadınlar, diğer taraftan yük taşıyan burun buruna geldiğiniz eşekler, sokağın darlığını önemsemeden ilerleyen motorlar.

 

Aynı zamanda muazzam bir yaşam akıyor. Çocuklar bu sokaklarda top oynuyor, okula gidiyor. İnsanlar kapı önlerinde komşularıyla oturup, kahvelerde zaman geçiriyor. Fes hayatınızda en az bir kere görmeniz gereken muazzam bir şehir.

 

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

 

 

No Comments