Fas kültürüyle, şehirleriyle, renkleriyle beni çok etkiledi ancak aynı zamanda bir çok konuda da turistler için zor  bir ülke olduğunu ve yorduğunu da eklemeliyim.

Şimdi araba kiralamadan, ziyaret edilebilecek en uygun zamana, konaklamadan,hijyene bir çok konu hakkında  size faydalı olabilecek notlara geçelim.

 

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

 

Ne zaman gidilir?

Fas Afrika kıtasında yer aldığından yaz ayları oldukça sıcak ve kuru bir iklime sahip. Dolayısıyla kış aylarında ülkeyi ziyaret etmek yani Kasım-Mart arası uygun dönemler. Ancak FAS hem oldukça büyük bir ülke olduğundan hem de iklimin etkisinden ötürü aynı dönemde kuzeyinden güneyine ve gündüzden geceye ciddi sıcaklık farkları görmeniz mümkün. Okyanus kıyıları ılıman bir iklime sahip iken, aynı aylarda Atlas Dağları eteklerinde karla karşılaşabilirsiniz. Dolayısıyla FAS’ a gidiyorum diyip yanınıza sadece şort tshirt alırsanız geçmiş olsun.

Her ne kadar uygun dönem Kasım-Mart kabul edilsede çöle gitmek gibi bir planınız varsa ki olsun bence bizimde ülkede bulunduğumuz  Ekim ayı da Fas için ideal. (Eylül sonuda dahil edilebilir) Örnek olarak; Ekim ayının son haftası için Marakeş ve Kazablanka da sıcaklık 30-33 derece, Şafşavan’da ise 26-27derece(daha kuzeyde)  civarında iken çölde gece sıcaklık 10 derece civarındaydı. Daha ilerleyen aylarda çöl için gece sıcaklık çok daha fazla düşeceğinde benim için uygun olmayacaktı. Eğer gece çöldeki hava durumu sizin için önemli bir kriterse(benim gibi çok üşüyenlere sesleniyorum) ve 30 derece sıcaklıklar sizi çok zorlamayacaksa  Eylül sonu ve Ekim ayının tamamı bence en uygun zaman aralığı.

Bu bölümle ilgili son uyarım ise hangi ayda giderseniz gidin yanınıza muhakkak güneş gözlüğü ve güneş kremi alın.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

 

Vize gerekiyor mu?

Fas vizesiz gidebildiğimiz ender ülkelerden. 90 gün için vizeden muhafız.

 

Fas hakkında çok genel bilgiler…

Fas Afrika kıtasında bulunan Afrika Birliği’ne üye olmayan tek ülke. Zaten dönüşte ülkeyi hangi sınıfa koyacağınızı şaşırıyorsunuz. Afrikalı desen değil, Arap desen değil. Öyle arada bir yer edindi aklımda.

Ülkenin Başkent’i Rabat  olsa da Marakeş en popüler şehri. Kazablanka ise en büyük şehri ve bence en Fas’a ait olmayan şehir.  Fez, Meknes, Tangier, Essaovira ülkenin bilinen diğer şehirleri.

Ülkenin resmi dili Arapça. Ancak Berberilerin kullandığı Berberice de yaygın. Hemen hemen herkes Fransızca konuşuyor. Kuzey de ise malum İspanyolca konuşulan dillerden.Turistlik yerlerde ise ingilizce problem olmuyor.

Ülkenin bayrağı kırmızı zemin üzerine beş köşeli yeşil yıldız. Yıldız İslam’ın 5 şartı ve renginden geliyor.

 

Para birimi? Şimdi ben buna kaç para veriyorum?

Fas ‘ın para birimi Fas Dirhemi. Ülkede bulunduğum dönemde 1 Dirhem =0,4 TL  idi. 10 a bölüp 4 ile çarpıyoruz:)

 

Telefon hattı ve internet ?

Havaalanında  1 ay sınırsız paket satılıyor, yalnız oldukça pahalı. Hattı şehir merkezinden almanızı tavsiye ederim. Aracımızı kiraladığımız Avis’te kampanya vardı. Bize ücretsiz 2 tane sim kartı verdiler. Ancak internetini kullanamadık:) gezeceğimiz yerleri önceden işaretleyerek  offline harita kullandık.

 

ULAŞIM

Türkiye’den Ülkeye ulaşım; Fas’a Türkiye’den ulaşmak için iki opsiyonunuz var. Ülkeye direkt uçuş THY ile ve Kazablanka şehrine. Ancak fiyatlar genelde yüksek oluyor. (1200 TL civarı). Türkiye’den Fas’a sadece Kazablanka’ya direkt uçuş var.

Diğer opsiyonunuz ise kendinizi İspanya gibi yakın bir Avrupa ülkesine atarak Rynair gibi ucuz havayolu şirketiyle Fas’ın bir çok şehrine geçmek şeklinde olabilir. Burada da Schengen vizesi konusunu göz önünde bulundurmalısınız.

 

Araç kiralama konusu. Fas ‘ta araç kiralanır mı?

Gelelim önemli bir konu başlığına. Açıkçası araştırma yaparken bir çok yerde araç kiralamanın tavsiye edilmediğini gördüm ancak az vaktiniz varsa ve iki kişi/daha  fazlaysanız bence araç kiralamak Fas için oldukça gerekli ve inanılmaz esneklik kazandırıyor. Eğer Fas’a 10 günden fazla bir  zaman ayırabildiyseniz  ve belirli şehirleri es geçebilecekseniz otobüs ile şehirler arası yol alabilirsiniz.

Fas’ta araba kiralamak ucuz bir şey değil. Özellikle otomatik arabalar çok pahalı . Dolayısıyla tek başınaysanız oldukça maaliyetli olacaktır.Biz Avis şirketinden Hyndai İ10 kiraladık. Küçük araba kiraladığımıza oldukça sevindik zira yanlışlıkla girdiğimiz dar sokaklarda manevralarımız rahat oldu. Büyük bir araçla oldukça zorlanırdık. Biz çöl kısmında kendi aracımızla yol almadık. Burası için konfor açısından bir tık yüksek sınıf grubundan bir araç daha rahat olacaktır.

 

 OLYMPUS DIGITAL CAMERA

 

Şehir içinde araçla ilgili dikkat edilecekler

Kazablanka Havaalanı’ndan kiraladığımız araç ile ilk önce Fes şehrine, akabinde Şafşavan’a ilerledik. Burada trafik nispeten normaldi. Ancak  Marakeş’e geldiğinizde Hindistan’dan hallice bir trafik kaosu sizi karşılayacak. Bu noktada bir kaç uyarım olacak.

  • Öncelikle aranızdaki en tecrübeli kişi şoför koltuğunda olsun. Acemi iseniz gerçekten çok zorlanırsınız
  • Motorlara çok dikkat edin ve trafiğin akışına sizde kendinizi kaptırmaya çalışın. Kurallara uyayım dikkatli olayım derseniz daha zor durumda kalabilirsiniz:)
  • Ayrıca navigasyondan yol bulurken en kısa yolu kullanmayın. Zamandan kazanacağım derken kat be kat zamanı kaybedebilirsiniz. Çünkü navigasyonun yol diye verdiği bir çok noktadan aracınız geçemeyecek. Dolayısıyla rotanızı daha geniş /ana caddelerden çizin.

 

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

 

Örnek bir yol:)

Benzin Konusu?

Biz 8 günlük seyahatimiz boyunca yaklaşık 1320 km yol yaptık ve 940 dirhem yani yaklaşık 376 TL’ lik benzin ücreti ödedik. 1 LT benzin 10,67 Dirhem

Yol Durumu-Otobanlar

Fas’ta genel olarak yollar oldukça düzgün ve sadece arapça değil latincede tabelalar mevcut. Dolayısıyla araç kiralama konusunda gözünüz korkmasın. Sadece belirli yerlerde internet çekmeyeceğinden yanınızda yol haritası bulundurmanız faydalı olacaktır.Offline çalışan haritalarıda indirebilirsiniz.Özellikle şehir içinde navigasyon çaresiz kalabiliyor:)

Öte yandan ülkenin Meknes-Fes-Şafşavan- Rabat-Marakeş rotası (daha kuzey ve batı kesimleri)civarındaki yollar oldukça düzgün ve bir kaçı otobanlarla birbirine bağlı iken daha güneye ve güneydoğuya doğru Atlas dağları boyunca yollar oldukça virajlı ve kimi yerde çok dar.

Ayrıca genel olarak otobanların pahalı olduğunu söyleyebilirim. Fikir vermesi adına; takip ettiğimiz Kazablanka-Fes-Şafşavan-Marakeş yolunda toplam 229 dirhem yani 92 TL gibi bir otoban ücreti ödedik.

 

Otopark

Net bilgi, aracımızı kesinlikle otoparklara bırakıyoruz. Fas’ta genel olarak otopark fiyatları uygun. Marakeş’te günlük otopark ücreti  30 Dirhem iken, daha küçük şehirlerde 10 Dirhem civarı hesaplayabilirsiniz. Konaklama tercihinizi yaparken otopakların yakın olmasına hatta riyadınızın Medina surlarına yakın bir yerde olmasını tercih edinki o daracık sokaklarda arabayla oteli bulmaya çalışırken ufaktan bir sinir krizi geçirmenize engel olun. Bir de geniş otoparklar daha rahat olacak. Örneğin bizim Marakeş’te kaldığımızı ikinci riyadın booking.com da açıklama kısmına eklediği  ‘yakın otoparkı’ bulmak imkansızdı! Kapıyı riyad  görevlisi açtırmasa otopark olduğuna inanmaz, arabayı oraya parketmeye güvenemezdik. Ancak google mapdan otoparkı seçebildiğiniz geniş cadde yakınlarındaki otellere,riyadlara yönlenirseniz çok daha problemsiz atlatırsınız süreci. Günün sonunda bizde bir şekilde buluştuk riyad görevlisiyle ve arabımızı parkettik ancak kaybedilen zaman sinir bozucu oluyor. İnsanların sürekli camlara vurarak sizi otoparka yönlendirmeye çalışması ve aslında sizin gerçekte google map üzerinde henüz  riyada yaklaşamamış olmanız gerçeği epeyce can sıkıyor:)

Not: Araç kiralayacaklar için şehir rehberlerinde parkedebilecekleri otopark ve önereceğim otelide yazacağım.

 

 

Polislere dikkat! Suç ve Ceza!

Fas’ta araç kullanırken çok dikkatli olmalısın. Çok yoğun bir şekilde polis kontrolü var. Maalesef Fas’ta polislerin haksız yere ceza kesmesi gayet normal. Bizi bir kere durdurdular  ve haksız yere ceza keseceklerdi neyseki epeyce dil döküp ikna edebildik. İstanbul, Türkiye, kebap..:) derken bir daha dikkatli olun diyip ,gönderdiler ,sanki hatamız varmış gibi. Hız kurallarına kesinlikle uyun, döner kavşağa girerken kavşak boş ve tüm bağlantı yollarının boş pşduüunu görüyor olsanız dahi olsa durup daha sonra kavşağa giriş yapın. Neredeyse duracak kadar yavaşlamak işe yaramıyor.Bize bu nedenle ceza keseceklerdi.

Ayrıca yolda giderken karşıdan gelen araçların size el salladığını ve akabinde selektör yaptığını göreceksiniz, bunun nedeni polis kontrolü olmadığını haberdar etmek:)  böyle bir dil oluşturmuşlar.

 

Nerede konaklasak? Dar, Riyad, Saray!

Fas’ta otelden, hostele pek çok konaklama seçeneğiniz mevcut. Ancak benim tavsiyem buralara gelmişken kesinlikle riyad adı verilen, içerisinde avlusu, minik bir havuzu bulunan eski Fas evlerini tercih etmeniz olacak.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

22709326_162523064334388_2502310537208004608_n(1)

20171021_131754

 

Ülkede yaygın olarak 3 tip konaklama opsiyonu mevcut.

İlki Dar denilen evler. Genellikle küçük bir avlusu bulunan eski tip Fas evleri. Bunlar hostelden sonraki en ucuz konaklayabileceğiniz yerlerdir.

Riyadlar; Dar dan farklı olarak bu tip evlerde içinde küçük bir süs havuzu oluyor ve darlara göre nispeten daha geniş ve konforlular.

Otel; Otel opsiyonu olarak konaklayacağınız bir çok bina zamanında saray olarak kullanılmış oluyor. Bu tip yerlerin en belirgin özelliği birden fazla yaşam kompleksinin bir arada oluşu. Oldukça büyük bir bahçe, iki veya daha fazla riyad benzeri binaların bir arada olduğu yapılar.

 

Eski kent Suriçi ‘Medina’ lar! Size yardım etmek isteyenlere dikkat!

Fas’ta bir çok şehirde surlarla çevrili olan Medinalar bulunuyor. Medinalar şehrin en hareketli bölgeleri. Daracık sokaklar, inanılmaz bir insan kalabalığı, aklınıza gelecek her şeyin satıldığı küçük dükkanlar ya da tezgahlar… Bu daracık sokaklardan çılgınca yüklenmiş eşeklerle karşılaşmanız, motorlarla burun buruna gelmeniz muhtemel. Özellikle çocukla seyahat edeceksiniz bu konunun aklınızda olmasında fayda var.

23594154_409267262824985_8614450364109815808_n(1)

Medinalarda yer alan riyadları bulmak bazen oldukça zor oluyor. Hemen yanınıza gelip yardım edeceklerini söyleyen insanlar olacak. Bu kişiler ya gerçekten sizi riyada götürüp ciddi miktarda bir para isteyecekler (200 dirhem gibi) ya da alışveriş yapmanız için sizi bir yerlere götürecekler.  Biz bunu bildiğimizden yardıma gelen kişilerle pek muhatap olmadık. Tanıştığımız bir turist çift bu şekilde yardım eden bir kişiye 3-4 € gibi bir para uzatmışlar ancak karşılarındaki adam 200 Dirhem istemiş. Bu parayı vermeyi kabul etmedikleri için karşılarındaki oldukça agrasifleşmiş ve ciddi sıkıntı yaşamışlar. Gece geç saat olduğu içinde oldukça korkmuşlar.

Maalesef  birşey satmak için yanınıza gelen kişilere ya da aracınızla dar sokağa girdiyseniz otopark göstermeye çalışanlara kibarca hayır diyip teşekkür etmeniz burada bir işe yaramıyor. Metrelerce sizinle birlikte yürüyorlar.

Size önerim Türkçe cevap verip yolunuza devam etmeniz. Hangi dil olduğunu anlayamadıklarından bir kaç denemeden sonra  ısrar etmiyorlar. Ya da görmezden gelin. Gerçekten işe yarıyor.

 

Ülke Güvenli mi?

Gitmeden önce özellikle kapkaç ile ilgili bir kaç arkadaşımdan uyarı almıştım. Hatta bizden bir kaç ay önce Fas’ı ziyaret eden bir arkadaşımın resim çekerken telefonunu çalmışlardı. Ancak bence genel olarak belirli kurallara uyarsanız Fas güvenli bir ülke.

Öncelikle  gece yalnız iseniz çok geç saate kalmamanızı tavsiye edebilirim. Özellikle riyadınızın yeri henüz aklınıza tam oturmadıysa gece geç saatlerde Medina içinde yer alan daracık sokaklarda gezmek çok mantıklı olmayacaktır.

Ülkede beni en çok rahatsız eden şey sürekli birşeyler satmak için ya da yardım etmek adına(yol tarifi, şehir turu, otopark bulmak vb.) yanınızda biten insanlardı. Bunların bir çoğu yukarıda bahsettiğim gibi verdiğiniz paradan memnun kalmayacağından ciddi şekilde agrasifleşebiliyorlar. Bu da gerginliğe neden oluyor.Fes’ de riyadımızı bulmaya çalışırken bir kaç cadde ötede olduğumuzu farkettik. Otopark görevlisi olduğunu iddaa eden bir kişi neredeyse 10 dakika boyunca araba ile birlikte gelerek biz riyadı bulana kadar cama vurup yardımcı olayım, orada yol yok, yanlış yola gidiyorsunuz diyip bizi çileden çıkardı.Hatta riyad görevlisi yanımıza geldiği halde bir kaç dakika ayrılmayıp, para istedi.

Ayrıca tekrar belirtmekte fayda var. Özellikle Medina’larda eşek ve motorlara dikkat etmelisiniz. O kadar dar sokaklarda bir anda kontrolsüz ya da hızlı bir şekilde karşınıza çıkıyorlarki köşeleri dönerken çok dikkatli olun, ciddi yaralanmalı kazalar yaşanabilir.

Kalabalıklarda çantamıza dikkat etmeyi unutmuyoruz.

 

Ülke Temiz mi?

Bence güvenlikten çok bu konu önem arz edebilir. Bence Fas gördüğüm en pis ülkelerden idi. Gördüğüm şehirler arasında  Kazablanka’yı kapsam dışı bırakıyorum. Ancak biz mümkün oldukça şehirlerin göbeğinde Medinalar içinde kalmaya çalıştık. Bazı sokakların nasıl koktuğunu ve nasıl pis olduğunu anlatamam. Özellikle hassas bir mideniz var ise dışarıda yemek yerken dikkatli olmanızı tavsiye edebilirim. Mümkünse konakladığınız yere ya da gitmeden önce internetten önerilen yerleri kontrol etmenizde fayda var.

 

Kıyafet konusu?

Açıkçası bu konuda bir kaç soru geldiğinden yazıya eklemek istedim. Öncelikle Fas tutucu bir ülke. Kadınların hemen hemen hepsinin başları örtülü. Bu şekilde giyinmeyenlerde genel olarak bol ,uzun kollu kıyafetleri tercih ediyorlar. Lokal halkta kısa etek, şort, kısa elbise giyen kadın yok. Erkeklerde şort giyen görmedim.Çoğu bol kesim kıyafetler giyorlar. Genç olan erkeklerde kot benzeri pantolonlar ya da kumaş pantalon giyiyorlar. Ancak bir çok turist özellikle Marakeş de gayet rahat bir şekilde istediğini giyebiliyor. Kısacık tulumla gezeni de gördüm, şortla deve turuna geleni de. Buradaki en önemli konu bakışlardan rahatsız olup olmamanız. Daha az turistlik olan şehirlerde ise bir tur grubuna dahil değilseniz rahatlıkla istediğinizi giyebileceğinizi söyleyemeyeceğim maalesef .

 

 

Pazarlık konusu

Ülkede her satılan parça pazarlığa tabidir:) Fas’ın olmazsa olmazı. Hiç bir şeyde etiket yok, dolayısıyla pazarlıkla fiyatı ne kadar indirirsek indirelim kazıklanıyormuyuz duygusuna kapılıyorsunuz. Size söylenen fiyatın 3 te 1’inin altında fiyatla pazarlığı açın.

 

Bedava!  Bedava değildir.

Fas’ta turistler için bir de şöyle bir senaryo oluşturulmuş. Özellikle Marakeş’in Jemaa el Fna Meydanı gibi bol turistli yerlerde kınacılar sizin yanınıza gelir, merak etme bu benden bedava diyi başlar elinizi kınalamaya. Ama işi bitince tabiki gönlünden ne koparsana gelir iş. Genelliklede gönlünden kopan asla yeterli olmaz:)Bunun gibi bir çok farklı örnek var. Marakeş’te otelimize yerleştikten sonra resepsiyondaki görevli şehirle ilgili biraz bilgi verdi ve lütfen unutmayın burada  hiç bir şey bedava değildir:) diye de ekledi.Sizinde aklınızda olsun. Günün sonunda tabiki keyfini çıkarmak önemli olan, bu bilgiler sadece canınız sıkılmasın diye!

Rehberli turlar

Eğer şehirlerde vaktiniz kısıtlıysa kesinlikle otelden size bir lokal rehber ayarlamasını isteyin. Özellikle Fes şehrinde yarım günlük (3,5-4 saat) tur inanılmaz keyifli idi. Tek bir günümüz olduğu için muhtemelen görmek istediklerimizin yarısını bile göremeyecektik. O nedenle kesinlikle öncesinde lokal bir rehberle şehri keşfetmenizi tavsiye ediyorum.

 

Çöl için kendi aracımızla mı gitsek ,tur mu ayarlasak?

Biz aracımız olduğu halde Marakeş’ten tur satın alarak devam ettik. Bunun en önemli nedeni yolun uzun oluşu ve 10 saatlik bir dönüş yolunu  göze alamamış olmamız. Ancak bu uzun yol sizin için problem değilse ya da seyahatinizi tam bir yuvarlak çizecek şekilde planladıysanız araçla çöl kısmına ulaşmanızı tavsiye ederim. Çünkü bu şekilde çok daha kaliteli otelleri ve çöl kampını seçme şansınız olacak. Marakeş’ten aldığınız turda bizim gibi kötü bir tura denk gelme durumu olabilir.

Uzun uzun ne biliyorsam anlattım. Sırada şehir rehberleri var.Takipte kalın.

20171026_181009

 

Fas ile ilgili diğer yazıları okumak için tıklayın

No Comments