Urfa seyahatimin en heyecanlı noktası Göbeklitepe. Şanlıurfa’ya başlı başına gitmeniz için bir neden. Eğer tarihe en ufak bir ilginiz var ise daha yoldayken heyecanlanacaksınız.

Göbeklitepe ‘insanlık tarihinin sıfır noktası’ ‘medeniyetin doğduğu yer’olarak adlandırılıyor. Göbeklitepe’yi bu kadar önemli kılan şey ise insanlığın keşfettiği Malta’da bulunan bilinen en eski yapıdan dahi  yaklaşık 7000 yıl daha eski olması!!! Bu rakam bile büyülenmeniz ,heyecan duymanıza yetiyor. Mısır Piramitlerinden binlerce yıl daha eski.Bu nedenle Göbeklitepe tarihte kabul edilenleri tekrardan sorgulatıyor.

Capture13

Göbeklitepe insanlık tarihinin bilinen en eski ve en büyük tapınağı. Tapınakta bulunan tek bir sutünün ağırlığı 40 ila 60 ton arasında değişiyor. Yapının yaşı gereği henüz alet adevatın çok yaygın olarak kullanılmadığını kabul ettiğimiz bir döneme denk gelmesinden ötürü bu kadar büyük bir yapıyı nasıl inşa ettikleri sorgulanan nokta. Çok ciddi bir insan ve hayvan gücü kullanılmış olmalı. İnşaası için ciddi bir işbirliği ve planlama gereken bu yapının Cilalıtaş döneminde nasıl inşa edilmiş olduğuda yine kabul edilen gerçekleri sorgulatıyor. Henüz  tam anlamıyla yerleşik hayata geçilmeyen bir dönemde bu kadar büyük bir tağınağın inşa edilmiş olması ise şaşırtıcı. Tarih derslerimizden hatırladığımız üzere aslında insanların sistematik bir şekilde üretici topluma dönüşüp bir arada yaşayıp yapılar inşa etmesi daha ziyade avcı toplayıcı düzenden buğdayın keşfi ile yerleşik düzene geçmesiyle başlıyor. Bunun Cilalıtaş devrinin sonlarına denk geliyor olmasını bekliyoruz. Ancak Göbeklitepe’ de inşa edilen bu tapınak aslında tahminimizin çok daha öncesinde insanların  bir buluşma noktası oluşturduğunu gösteriyor bize. YBir diğer önemli nokta ise buğday yetiştirilen ilk yer olarak kabul ediliyor. Yine bu kadar ihtişamlı bir yapının ilkel aletler ile nasıl inşa edilebileceğini anlamak güç.

Capture8

Dairesel biçimde dizilen 12 adet T şeklindeki sutünlar, ortadaki iki büyük dikili taşa dönük şekilde konumlandırılmış. Tapınak terkedilmeden önce bu sutünların arası taş duvarlarla örülüp yapının korunması sağlanmış.  Bu taşların üzerinde bir çok hayvan kabartmaları var. Baktığınız bu resimlerin binlerce yıllık olması gerçekten büyüleyici.  Sutünlar üzerinde boğa, yılan, domuz, aslan figürleri var.

Capture10

Capture8

1995 yılında başlayan kazı çalışmaları hala devam ediyor. Günümüze kadar 6 tapınak gün yüzüne çıktı. Ancak  Göbeklitepe o kadar geniş bir alanı kapsıyor ki tapınak sayısının yirmili rakamlara ulaşması bekleniyor. Bu sene yaz ayı başı itibariyle kazı çalışmaları devam edecekmiş. Bu tapınakların tamamı gün yüzüne çıkarıldığında edinilebilecek bilgileri hayal edin. Örneğin yukarıda bahsettiğim sutünların üzerinde bulunan figürlerden biri olan aslan Neolitik Çağ’da bu topraklarda yaşamış olabileceğini düşündürüyor.

Capture

Capture2

Capture4

Göbeklitepe Şanlıurfa merkezine 15 km’lik bir mesafede Örencik Köyü’nde yer alıyor. Tahmin edeceğiniz üzere burası bir açıkhava müzesi. Ancak yapının yağmurdan etkilenmemesi için üstü kapatılmış ve çevresine yürüyüş yolu oluşturulmuş. Bilet kişi başı 30 TL. Müze kartınız var ise ücretsiz olarak müzeyi gezebilirsiniz. Biletinizi aldığınız yerde bir bilgilendirme merkezi mevcut. Alana geçmeden önce kesinlikle bu kısmı es geçmeyiniz. Tarihi ile ilgili oldukça detaylı bilgilendirmeler mevcut.  Ayrıca buraya özel olarak hazırlanmış çok güzel bir video var.

2019 yılı Göbeklitepe Yılı ilan edildi. 2018 yılında Unesco Dünya Mirası listesine girmesiyle birlikte hem yerli hem de yabancı turist sayısında ciddi bir artış olmuş.

Son olarak müze yaz dönemi (Nisan-Ekim) 19.00 , kış dönemi ise (Ekim-Nisan ) 17.00’ye kadar açık.

Gitmeden önce Göbeklitepe belgesellerini izlemenizi şiddetle tavsiye ederim. Ayrıca Göbeklitepe’den çıkarılan bir çok eser Şanlıurfa Arkeoloji ve Mozaik Müzesi’nde sergileniyor. Müzenin bir bölümü tamamen Göbeklitepe’ye ayrılmış. Yukarıda bahsetmiş olduğum sutunlara , duvarlara işlenen figürler çok daha rahat görülebilir durumda. Yine kazılarda elde edilen eserlerde burada sergileniyor. Bu müzeyi görmeden Göbeklitepe’yi tamamlamamış olursunuz.

Capture3

Capture8

No Comments